Piesza trasa: od Plac św. Marka do Campiello Angaran i Medalion Cesarza Bizantyjskiego. Przystanki: 96.
Przystanki
- Plac św. Marka
To jedyne miejsce w Wenecji nazywane „Piazza” — wszystkie inne to campo (weneckie place) — bo jedynym chciało być także w nazwie.
- Procuratie di San Marco
Trzy strony Piazza San Marco zajmuje nieprzerwany ciąg Procuratie — rezydencji prokuratorów św. Marka, najwyższego po doży urzędu w Republice Weneckiej.
- Zaginiony kościół San Geminiano
Odwróć się plecami do Bazyliki i spójrz na krótszy bok Placu: Skrzydło Napoleońskie zamyka dziś miejsce, gdzie przez 2 i pół wieku stał San Geminiano, kościół, który Jacopo Sansovino ukończył w 1557 roku i pokochał tak bardzo, że wybrał go sobie na grobowiec.
- Frezzeria
Ciasna i zawsze pełna ludzi, Frezzeria rysuje literę L między Teatrem La Fenice a Placem św. Marka: do 1863 roku, zanim Bacino Orseolo nie dało drogi prostszej, było to najszybsze połączenie Campo San Luca z Placem.
- Palazzo Molin alla Frezzeria
Przy Ramo dei Fuseri (bocznej uliczce), o kilka kroków od wąskiej i ruchliwej Frezzerii, Palazzo Molin — zwany też del Cuoridoro — ma dwie twarze: na calle (wąską wenecką uliczkę) wychodzi nowoczesna fasada z tablicą upamiętniającą pobyt Wolfganga Goethego w 1786 roku, natomiast prawdziwe oblicze pałacu, piękna gotycko-wenecka fasada z XV wieku, wychodzi na rio dei Barcaroli (wenecki kanał) i podziwiaj ją z jednoimiennego mostu.
- Ponte dei Fuseri
Mały kamienny most między San Marco a San Luca, nad rio (weneckim kanałem) o tej samej nazwie: calle, która przez niego przechodzi, prowadzi z Frezzerii na Campo San Luca, a tuż przed nim ramo (boczna uliczka) schodzi aż do samej wody.
- Campo San Luca
Jeśli zapytasz Wenecjanina, gdzie jest środek Wenecji, wielu odpowie ci: tutaj.
- Kościół San Luca
W połowie drogi między Plac św. Marka a Rialto, nad rio (weneckim kanałem), który zapewnia mu wodę, i przy campiello (małym placu), który daje mu przestrzeń, stoi San Luca — jedna z najstarszych parafii Wenecji.
- Calle del Forner
Z Campo (placu) San Luca, handlowego salonu Wenecji, wciskała się ta calle (wąska wenecka uliczka) w stronę Corte del Teatro (dziedzińca): „forner” w dialekcie znaczy piekarz, a tutaj piec wypiekał chleb dla serca miasta.
- Teatro Goldoni
Za Campo San Luca, o dwa kroki od Rialto, mozaikowy szyld zapowiada najstarszy teatr Wenecji — i czwarty najstarszy we Włoszech spośród wciąż grających: Teatro Carlo Goldoni, otwarty w 1622 roku jako Teatro Vendramin di San Salvatore.
- Palazzo Farsetti e Loredan (Ratusz)
Na Riva del Carbon, nazwanym tak od barek z węglem, które tu cumowały, 2 wenecko-bizantyńskie pałace z XIII wieku od półtora wieku mieszczą urząd miasta Wenecji.
- Fondamenta del Carbon
Między Ca’ Farsetti a Palazzo Bembo ten odcinek nabrzeża nad Canal Grande był stacją benzynową przedindustrialnej Wenecji.
- Gotycka siedziba Dandolów i Aretina
Na Fondamenta del Carbon (nabrzeże), wzdłuż rio di San Luca (wenecki kanał) i o dwa kroki od Rialto, gotycki dom z XIV wieku z herbem Dandolów stoi na straży całej rodzinnej dzielnicy: tutaj, między rio a Canal Grande, Dandolowie mieli swoje domy przez wieki, aż do upadku Republiki.
- Palazzo Dolfin Manin (Banca d'Italia)
Tuż przed Rialto, nad Canal Grande, biały portyk Palazzo Dolfin Manin to jedna z najbardziej surowych i podziwianych fasad Wenecji: zaprojektował ją Jacopo Sansovino w latach 1538–1547 dla Dolfinów, którzy chcieli zastąpić dwa średniowieczne domy pałacem „alla romana”, kosztem 30 000 dukatów.
- Riva del Ferro
Dziś to nabrzeże to jeden z najchętniej odwiedzanych tarasów nad Canal Grande, pełen hoteli, stolików i widoków na Most Rialto.
- Most Rialto
Most Rialto to geometryczne i symboliczne serce Wenecji: przez wieki jedyne stałe połączenie między dwoma brzegami Canal Grande, „citra et ultra canalem” (z tej i z tamtej strony kanału), w miejscu, gdzie miasto narodziło się i handlowało.
- Naranzeria
Między absydą San Giacomo di Rialto a Palazzo dei Camerlenghi, ten zakątek nad Canal Grande był składem pomarańczy: tutaj magazynowano cytrusy przybywające z basenu Morza Śródziemnego, w Rialto, które było dla miasta bramą Wschodu.
- Palazzo dei Camerlenghi
U stóp Mostu Rialto, od strony San Polo, ten pięcioboczny pałac podąża za zakrętem Canal Grande jak sejf wciśnięty w sklepienie: zbudował go Guglielmo dei Grigi zwany Bergamasco w latach 1525–1528, według projektu Codussiego i Lombarda, z woli doży Andrei Grittiego — wewnątrz wielkiej budowy, która podniosła Rialto po pożarze z 1514 roku.
- Ruga degli Orefici
Najbardziej handlowa ulica Wenecji ma nazwę, która jest kontraktem: ruga (wenecka ulica) w dawnym dialekcie to ulica sklepów, a złotnicy — „oresi” — rządzili tu tak niepodzielnie, że w 1331 roku Wielka Rada nakazała im obrabiać i sprzedawać złoto tylko na wyspie Rialto, gdzie łatwiej było też upilnować pożary ich tygli.
- Kościół San Giovanni Elemosinario
W gęstej sieci calli (weneckich uliczek) Rialto, wzdłuż Ruga Vecchia — niegdyś Ruga dei Oresi, czyli złotników — kryje się jeden z najstarszych i najcenniejszych kościołów Wenecji: San Giovanni Elemosinario, zwany „San Zuane de Rialto”.
- Kościół San Giacomo di Rialto
To najmniejszy i najstarszy kościół w handlowym sercu Wenecji.
- Fabbriche Vecchie di Rialto
Długi budynek z portykiem zamykający Campo di Rialto od strony Erberii to siedziba, którą Republika Wenecka odbudowała po pożarze z 1514 roku.
- Gobbo di Rialto
Na campo San Giacomo (placu), przed najstarszym kościołem Wenecji, nagi przykucnięty mężczyzna dźwiga na plecach mały bieg schodów: to Gobbo di Rialto, wyrzeźbiony przez Pietra da Salò w 1541 roku.
- Porticato del Banco Giro
Pod długim portykiem, który z dwóch stron otacza campo San Giacometto (plac) — nad częścią którego wznoszą się Fabbriche Vecchie di Rialto — zbierali się kupcy na targi: tutaj miał siedzibę obiegowy Bank Kredytowy zwany „Banco Giro” (bankiem żyrowym), instytucja, która faktycznie wymyśliła przelew — płatności wpisywane piórem do ksiąg zamiast monet liczonych jedna po drugiej.
- Targowiska Rialto (Erberia i Pescaria)
Rialto to najstarszy targ w Wenecji.
- Fabbriche Nuove di Rialto
Posłusznie podążając za wielkim zakolem Canal Grande, między Erberią a Pescherią, ciągnie się długa fasada Fabbriche Nuove di Rialto: ostatni element odbudowy handlowego serca miasta, zaprojektowany przez Jacopa Sansovina w latach 1552–1555 — obok starszych o zaledwie 30 lat Fabbriche Vecchie Scarpagnina.
- Campo Cesare Battisti
W samym sercu targu Rialto, między Erbaria a Casaria, otwiera się campo (wenecki plac), który miał już trzy nazwy.
- Pescheria Nuova
Na krańcu wyspy Rialto, gdzie Canal Grande wykonuje szeroki zakręt, stoi Pescheria Nuova: zadaszona loggia z arkadami, w której od ponad wieku sprzedaje się ryby.
- Campo delle Beccarie
Campo (plac), które pachnie historią, a kiedyś pachniało czymś zupełnie innym: tu, o krok od Pescarii przy Rialto, biło serce weneckiego mięsa — publiczna rzeźnia i sklepy becheri, rzeźników, którzy przez wieki zaopatrywali Republikę.
- Calle e Sottoportico del Cappeller
Między Campo delle Beccarie (wenecki plac) a Calle dei Botteri, za targiem Rialto, ta calle (wąska wenecka uliczka) z sotoportego (przejście pod budynkiem) zachowuje nazwę rzemiosła: „cappeller”, kapelusznika, który miał tu warsztat i który istniał jeszcze, gdy Tassini pisał swoje Curiosità, półtora wieku temu.
- Calle dei Botteri
W Wenecji tabliczek każda nazwa opowiada o rzemiośle: Calle dei Botteri to ulica bednarzy.
- Calle Raspi
Krótka calle (wenecka uliczka) prowadzi do jednego z najczęściej fotografowanych zakątków mniej znanej Wenecji: Ponte Raspi, niewielkiego mostku nad rio delle Beccarie (weneckim kanałem).
- Palazzo Muti Baglioni
W labiryncie calle za kościołem San Cassiano kryje się olbrzym: Palazzo Muti Baglioni, 27 metrów do dachu, najwyższy prywatny budynek w Wenecji — i prawie niemożliwy do zobaczenia w całości, bo ściśnięty w calle (wąskiej weneckiej uliczce), gdzie nie ma miejsca nawet by na niego spojrzeć.
- Campo San Cassiano
Spokojne campo (plac) na zachód od Rialto, zdominowane przez kanciastą bryłę kościoła San Cassiano i jego XIII-wieczną dzwonnicę: wygląda jak zwykły zakątek miasta, a kryje światowy prymat.
- La Chiesa di San Cassiano
W sercu San Polo, na spokojnym campo (placu), kilka kroków od Ca’ Corner della Regina, stoi kościół San Cassiano, dawniej poświęcony świętej Cecylii.
- Ponte Giovanni Andrea della Croce
Nad rio San Cassiano, między campiello o tej samej nazwie (placykiem) a campo przy kościele, ten kamienny most nosi imię rzadkie dla weneckiej przeprawy: imię lekarza.
- Palazzo Albrizzi
Między Ponte delle Tette a imiennym campiello (placykiem) wyrasta Palazzo Albrizzi, jeden z najlepiej zachowanych patrycjuszowskich domów Wenecji — i do dziś zamieszkany przez potomków rodziny.
- Palazzo Corner della Regina
Na brzegu Santa Croce, krok przed Ca’ Pesaro, Palazzo Corner della Regina to biała, teatralna bryła, która narzuca się nad Canal Grande jak sceniczna dekoracja.
- Palazzo Gozzi
Wśród wąskich uliczek Santa Croce, nad rio di Santa Maria Mater Domini (weneckim kanałem), które na dawnych mapach nazywa się także rio delle Due Torri, odbija się fasada Palazzo Gozzi z XVII wieku.
- Campo Santa Maria Mater Domini
Campo Santa Maria Mater Domini to kameralny dziedziniec (corte) w sestiere Santa Croce (dzielnicy — Wenecja ma sześć), z vera da pozzo (cembrowiną studni) pośrodku i rio (weneckim kanałem) obok, przez które przerzucono mostek w stronę Calle della Regina (wąskiej weneckiej uliczki).
- Case Zane
Pod numerem 2174 domy Case Zane zachowują jedną z rzadkich wenecko-bizantyńskich fasad Wenecji z XIII wieku.
- Casa Barbaro
Pod numerem 2179, naprzeciw domów Zane z XIII wieku, Casa Barbaro pokazuje swoją ostrołukową fasadę z XIV wieku: okna o ostrych łukach w stylu gotyku weneckiego były eleganckim podpisem patrycjuszowskich siedzib przed renesansem.
- Palazzetto Viaro poi Zane
W głębi Campo Santa Maria Mater Domini (placu), jednego z najbardziej nietkniętych średniowiecznych zakątków miasta, pod numerem 2123 stoi pałacyk, który opowiada trzy wieki na jednej fasadzie: gotyk z początku XIV wieku na piano nobile (reprezentacyjnym piętrze), renesans powyżej, a na parapecie mały kroczący lew, którego Wenecjanie nazywają „marchetto” (małym lwem św. Marka), a tradycja łączy z najsłynniejszym spiskiem w dziejach Wenecji — znakiem, który, jak mówiono, wybijano na domach konfiskowanych buntownikom.
- Casa Leoni
Na rogu Campo Santa Maria Mater Domini i Calle della Chiesa (wąska wenecka uliczka), pod numerem 2180, Casa Leoni stanowi — w dosłownym sensie — zawias między 2 epokami: jej ostrołukowe podwójne okna są z XV wieku, inne części domu są renesansowe z XVI wieku.
- La Chiesa di Santa Maria Mater Domini
Ukryta przy Calle della Chiesa (wąska wenecka uliczka), o krok od średniowiecznego campo (plac), które nosi jej imię, Santa Maria Mater Domini nie wychodzi na campo, lecz na boczną calle.
- Ponte del Cristo o del Tintor
Ponte del Cristo o del Tintor przerzuca się nad rio de la Pergola w Santa Croce — kanalikiem, który stąd spływa aż do ujścia przy Ca’ Pesaro do Canal Grande — między Campiello dello Spezier a Calle de la Chiesa prowadzącą do Santa Maria Mater Domini.
- Palazzo Mocenigo (Muzeum)
Na San Stae, o dwa kroki od Canal Grande, stoi pałac, który przez wieki był domem gałęzi Mocenigów z San Stae — rodziny, która dała Wenecji aż 7 dożów (doża — wybierany władca Republiki Weneckiej).
- Palazzo Agnusdio
Nad rio di Ca’ Pesaro (weneckim kanałem), o krok od San Stae, wznosi się jeden z najbardziej zagadkowych pałaców Wenecji: Palazzo Agnusdio, zwany także „pałacem Czterech Ewangelistów”.
- Palazzo Pesaro (Galeria Sztuki Nowoczesnej)
Nad Canal Grande, naprzeciw San Stae, Palazzo Pesaro — Ca’ Pesaro — to ostatnie i najpotężniejsze dzieło Baldassare Longheny: kolosalna bryła zamówiona przez prokuratora Leonarda Pesara, który dostał to zadanie w testamencie wuja doży (wybierany władca Republiki Weneckiej) Giovanniego, z poleceniem „aumentarne bellezza e grandezza” (powiększyć piękno i wielkość).
- Palazzo Giovanelli (dawniej Foscarini)
Obok kościoła San Stae, na prawym brzegu Canal Grande, Palazzo Foscarini Giovanelli to jeden z najbardziej zamieszkanych domów w dziejach Wenecji: kupcy klejnotów, florenccy drukarze, doża, król Danii, a nawet Mozart mieszkali tu lub świętowali.
- Chiesa di San Stae
Efektownie położony nad Canal Grande, na jednym z nielicznych campo (plac) Wenecji, które schodzą aż do wody, kościół San Stae (Sant’Eustachio, jak mówią Wenecjanie) jest manifestem baroku zwróconego ku kanałowi.
- La Scuola dei Tiraoro e Battiloro
Na Campo di San Stae (campo — plac), obok kościoła odbijającego się w Canal Grande, stoi elegancki domek, który obrabiał najcenniejszy metal świata: Scoletta dei Tiraoro e Battioro (małe bractwo wyciągaczy złotego drutu i klepaczy złota), siedziba korporacji zamieniającej złoto w nici do tkanin i w listki cienkie jak powietrze do zdobień — od fasady Ca’ d’Oro po obrazy ołtarzowe.
- Salizzada San Stae
Salizzada (jedna z pierwszych brukowanych ulic) biegnie prosto w stronę Canal Grande i kończy się teatralną scenerią fasady San Stae.
- Palazzo Carminati
Przy Salizzada Carminati, kilka kroków od campo San Stae, stoi pałac z początku XVII wieku, wzniesiony po Palladiu.
- Ponte Carminati
Kamienny most nad rio (weneckim kanałem) di San Boldo, w Santa Croce, o podwójnym nazwisku: nazywają go Carminati, od patrycjuszowskiego pałacu wychodzącego na rio, ale też Colombo, od rodziny, która w 1695 roku kupiła tu dom. Z mostu odchodzi krótka Calle Colombo, która biegnie w stronę rio del Megio i Canal Grande, w pasie Wenecji, który służył Republice za spiżarnię.
- Ponte e Fondamenta del Megio
O rzut kamieniem od Canal Grande Ponte del Megio przerzucony jest nad ostatnim odcinkiem rio (weneckiego kanału) o tej samej nazwie, tam gdzie wpada ono do rio de San Boldo.
- Casa Sanudo
Przy Fondamenta del Megio, kilka kroków od dawnych spichlerzy Republiki Weneckiej, renesansowy budynek z XVI wieku kryje łacińską tablicę.
- Palazzo Priuli-Stazio
Między calle del Megio (wenecką uliczką) a rio del Megio (weneckim kanałem) stoi w parafii San Giacomo dall’Orio pałac przypominający jeden zwarty blok: sześć pięter z kamienia i cegły, widoczny już na słynnej perspektywicznej mapie Wenecji z 1500 roku.
- Fondaco del Megio
Obok uroczystych arkad Fondaco dei Turchi stoi prosty, ceglany budynek — najbardziej surowa fasada nad Canal Grande.
- Fondaco dei Turchi (Muzeum Historii Naturalnej)
Z vaporetto (tramwaju wodnego), na lewym brzegu Canal Grande, ukazuje się najbardziej „wschodni” obraz Wenecji: Fondaco dei Turchi (wenecki dom handlowy ze składami), z parterowym portykiem, górnymi loggiami i blankami między dwoma korpusami wieżowymi, najpełniejszy typ domu wenecko-bizantyńskiego, choć fasada, którą widzimy, to dziewiętnastowieczna rekonstrukcja według dawnego modelu.
- Calle del Capitello
Krótka calle (wąska wenecka uliczka) w Santa Croce, biegnąca za campo (weneckim placem) San Zan Degolà, w jednym z najspokojniejszych i najmniej uczęszczanych zakątków miasta.
- La Chiesa di San Zan Degola
W cichym Campo San Zan Degolà (weneckim placu), tuż za Fondaco dei Turchi, ukrywa się jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych kościołów Wenecji: San Giovanni Decollato — w dawnych dokumentach „San Zuan di Golao”, później zniekształcone do „San Zan Degolà”.
- Narożny ogród (teren Casa Bembo)
Z Canal Grande, u ujścia rio di San Zan Degolà, widać narożnik ogrodu i nowoczesny budynek: to miejsce, gdzie stał wystawny dom Bembów, rodu, który dał Republice dożę Giovanniego, a literaturze kardynała Pietra, i który miał w mieście ok. 10 siedzib.
- Riva di Biasio
To jedyny przystanek vaporetta (tramwaju wodnego) na Canal Grande, który nie nosi nazwy kościoła ani pomnika, lecz rzeźnika — i to nie byle jakiego.
- Palazzo Marcello-Priuli-Toderini
Na Riva di Biasio, dokładnie tam, gdzie canale di Cannaregio otwiera się na Canal Grande, Palazzo Marcello Toderini to mały XVII-wieczny pałac o niezwykłym rysunku: tylko jedno reprezentacyjne piętro z centralną serlianą (trójdzielnym oknem z łukiem pośrodku), otoczoną łukowymi pojedynczymi oknami ujętymi w belkowanie.
- Palazzo Donà
Na Riva di Biasio, na odcinku Canal Grande w sestiere Santa Croce (dzielnica — Wenecja ma sześć), naprzeciw Palazzo Flangini i kościoła San Geremia, ciągnie się XVII-wieczna fasada Palazzo Donà Balbi.
- Calle del Pistor
Calle (wenecka uliczka) w sestiere (dzielnicy) Santa Croce łączy Riva di Biasio nad Canal Grande z głębią dzielnicy w kierunku San Zan Degolà.
- Lista Vecchia dei Bari
W tej calle (wąskiej weneckiej uliczce) w sestiere Santa Croce (dzielnicy — Wenecja ma sześć), o dwa kroki od San Simeone Grande, kryje się prawne słowo dawnej Wenecji: „lista” to były ulice przylegające do pałacu zagranicznego ambasadora i cieszyły się immunitetem — strażnicy nie mogli tu nikogo aresztować, jak w świętym azylu.
- Arco della Corte Pisani
Na Lista Vecchia dei Bari, w Santa Croce, ten ceglany próg wprowadza cię do Corte Pisani.
- Campo Santo
Nazwa mówi już wszystko i przypomina o czymś, co w Wenecji niemal zniknęło: ten niewielki placyk przed fasadą San Simeone Profeta był cmentarzem parafialnym.
- Kościół San Simeone Grande
Na zadrzewionym campiello (placyku) wychodzącym na rio (wenecki kanał), wśród cichych kanałów za Riva di Biasio, kościół San Simeone Grande jest jednym z najstarszych w sestiere (dzielnicy — Wenecja ma ich sześć): założony, jak mówią kroniki, w 967 roku wspólnym kosztem rodzin Ghisi, Adoldi i Briosi, odbudowany w kamieniu po pożarze 1150 roku.
- Ponte Bergami
Na Rio Marin (rio – wenecki kanał), dwa kroki od Canal Grande, stoi Ponte Bergami – albo de la Bergama – jeden z najbardziej charakterystycznych i malowniczych mostów Wenecji: konstrukcja z żelaza i kamienia, która łączy dwie fondamenta (nabrzeża) z dawnymi domami i wielkimi pałacami po bokach.
- Calle Lunga
Wśród zaułków Santa Croce ta calle (wąska wenecka uliczka) robi rzecz rzadką: dochodzi aż do Canal Grande i wychodzi na wodę u stóp Ponte degli Scalzi, jednego z najbardziej malowniczych wyjść na kanał w mieście.
- Fondamenta San Simeone Piccolo
Fondamenta, którą widzą wszyscy podróżni zaraz po wyjściu ze stacji: pierwszy odcinek fondamenta nad Canal Grande naprzeciw Santa Lucia, z zieloną bryłą małego Panteonu w tle. Wzdłuż fondamenta stoją jeden za drugim Palazzo Foscari-Contarini, Casa Adoldo ze swoimi inskrypcjami i Palazzo Emo Diedo, gdzie urodził się Angelo Emo, ostatni wielki admirał Republiki.
- Palazzo Foscari-Contarini
U stóp Ponte degli Scalzi, naprzeciw kościoła Santa Maria di Nazareth, Palazzo Foscari Contarini otwiera nad Canal Grande swój osobliwy plan w kształcie U: 2 korpusy połączone murem obwodowym, który zamyka wewnętrzny dziedziniec od strony kanału.
- Casa Adoldo (o Adoaldo)
Naprzeciw dworca, nad brzegiem Canal Grande, prawie wszyscy patrzą na zieloną kopułę San Simeone Piccolo, a mało kto zauważa dom stojący obok.
- Campiello della Comare
Ukryte campiello (mały placyk) w Santa Croce, gdzie nie trafisz przypadkiem: musisz go szukać za Palazzo Gradenigo, między Calle Lunga a Rio Marin (wenecki kanał).
- La Chiesa di San Simeone Piccolo
To pierwszy zabytek Wenecji dla tych, którzy wysiadają z pociągu: kościół Świętych Symeona i Judy, zwany San Simeon Piccolo, góruje nad Canal Grande naprzeciw dworca swoim korynckim portykiem i wielką miedzianą kopułą.
- Palazzo Diedo-Emo
Na Fondamenta di San Simeone Piccolo (fondamenta — nabrzeże), krok przed Ponte della Croce i naprzeciw stacji (nie myl z drugim Palazzo Diedo przy Santa Fosca), Palazzo Emo Diedo to dla wielu podróżnych pierwszy pałac, który pokazuje im Wenecja: wymierzona, neoklasyczna fasada z XVIII wieku, z wielką triforą (potrójnym oknem) zwieńczoną trójkątnym tympanonem, wyzierającą spomiędzy korynckich kolumn w porządku kolosalnym.
- Ponte della Croce (della Zirada)
Ponte della Croce, zwany też „della Zirada” (zirada, czyli zakręt), przerzucono nad rio (weneckim kanałem) de la Croce, dokładnie tam, gdzie wąski kanał wpada do Canal Grande, między Fondamenta dei Tolentini a zielenią Giardini Papadopoli.
- Dawny klasztor teatynów (IUAV)
Za bryłą bazyliki Tolentini otwiera się klasztor, małe arcydzieło szesnastowiecznej architektury klasztornej: zaprojektował go Vincenzo Scamozzi dla ojców teatynów i sami teatyni ukończyli go w 1602 roku.
- Bazylika San Nicolò da Tolentino (Tolentini)
Teatyni, zakon założony w Rzymie w 1524 roku przez Gaetana da Thiene i Giovanniego Pietra Carafę, przyszłego papieża Pawła IV, przybyli do Wenecji uciekając przed złupieniem Rzymu z 1527 roku.
- Ponte dei Tolentini
Ponte dei Tolentini przerzucony jest nad rio (weneckim kanałem) o tej samej nazwie, w miejscu, gdzie łączy się z rio della Croce, w Santa Croce, między Campo dei Tolentini (placem) a Fondamenta Condulmer (nabrzeżem) prowadzącą do Giardini Papadopoli.
- Giardino Papadopoli
Między Piazzale Roma a Canal Grande rozciąga się najsłynniejszy publiczny ogród Wenecji: 7500 metrów kwadratowych ostrolistnych dębów, cyprysów i cedrów, czyli to, co zostało z romantycznego parku o powierzchni 12 000 metrów kwadratowych, założonego w 1834 roku z woli Teresy Mosconi, żony hrabiego Spiridiona Papadopolego, właściciela największego prywatnego banku w mieście, a zaprojektowanego przez scenografa Francesca Bagnarę.
- Palazzo Foresti
Pod numerem 210 przy Fondamenta Condulmer, między pałacem o tej samej nazwie a Hotelem Papadopoli, ten pałac z połowy XVI wieku — przebudowany w XVIII wieku — patrzy z jednej strony na rio dei Tolentini i fasadę kościoła San Nicolò, z drugiej na wielki ogród, który zachwycał romantyczną Wenecję.
- Palazzo dei Condulmer
Na Fondamenta Condulmer (nabrzeżu), u wejścia do Giardini Papadopoli i nad rio dei Tolentini (weneckim kanałem), wznosi się pałac z pierwszych lat XVIII wieku, który dał nazwę całemu nabrzeżu.
- Ponte dei Squartai
W Tolentini, gdzie rio del Magazèn (wenecki kanał) łączy się z Gaffaro, a sestiere (dzielnica — Wenecja ma ich sześć) Dorsoduro przechodzi w Santa Croce, ceglany most nosi jedną z najbardziej makabrycznych nazw weneckiej toponimii: Ponte dei Squartai.
- Fondamenta del Magazen
Fondamenta del Magazen biegnie wzdłuż rio o tej samej nazwie (weneckiego kanału) — odnogi Gaffaro, która wyznacza granicę między Santa Croce a Dorsoduro — na zachodnim krańcu Santa Croce, między Tre Ponti a Tolentini, gdzie miasto spotyka się z Piazzale Roma.
- I Tre Ponti sul Rio Nuovo
Wenecja ma setki mostów, ale tylko jeden ma w nazwie swoją liczbę: Tre Ponti to węzeł kładek w dokładnym miejscu, gdzie spotykają się 3 rii (weneckie kanały), o dwa kroki od asfaltu Piazzale Roma.
- Campazzo Tre Ponti
To niewielki plac na rogu między Piazzale Roma a sestiere (dzielnicą) Santa Croce, gdzie pracowita Wenecja spotyka się z tą, która dopiero przybywa.
- Piazzale Roma
Piazzale Roma to jedyny kawałek Wenecji, gdzie koła wciąż uderzają o asfalt: wielki plac na końcu mostu Wolności, otwarty 25 kwietnia 1933 roku jako samochodowa końcówka miasta, z potężną racjonalistyczną autorimessą — żelbet Miozziego i jego śrubowe rampy trafiły od razu do specjalistycznej prasy połowy Europy — która do lat pięćdziesiątych była największym krytym parkingiem kontynentu.
- Campo Sant'Andrea
W Wenecji „campo” znaczy plac, lecz tu słowo trzeba wziąć dosłownie: Campo Sant’Andrea to prawdziwa łąka, z trawą i drzewami, odludna dwa kroki od zgiełku Piazzale Roma.
- La Chiesa di Sant'Andrea della Zirada
Na zachodnim krańcu Wenecji, ściśnięta między garaże Piazzale Roma a tor People Mover, przetrwała jedna z najpiękniejszych gotyckich fasad miasta: Sant’Andrea della Zirada, powstały w 1329 roku jako przytułek dla biednych kobiet, ufundowany przez cztery weneckie szlachcianki.
- Fondamenta Santa Chiara
To nabrzeże, gdzie kończy się Wenecja, a zaczyna terraferma (wenecki stały ląd): Fondamenta Santa Chiara biegnie wzdłuż Canal Grande, otaczając Piazzale Roma, a vaporetti (tramwaje wodne), które płyną w górę kanału, mają tu swój ostatni przystanek.
- Chiesa del Nome di Gesù a Santa Chiara
Kilka kroków od Piazzale Roma, za wysokim murem, stoi jeden z nielicznych weneckich kościołów zbudowanych w XIX wieku.
- Campiello Angaran i Medalion Cesarza Bizantyjskiego
Campiello Angaran (mały wenecki placyk) to mała przerwa w gęstej tkance Dorsoduro, kilka kroków od San Pantalon.